cultiVent: Interaktywny poradnik uprawy kukurydzy

Slider-Pomoc

1. Ekonomiczne (organiczne) nawożenie kukurydzy

  • Kukurydza jest bardzo "gnojowico- kompatybilna"   
  • Nawożenie kukurydzy gnojowicą powinno odbywać się tylko wiosną 
  • Stosuj technologię ograniczającą straty i chroniącą glebę 
  • przed siewem: zastosuj nawóz płytko przed uprawą przedsiewną, bez przyorywania 
  • po siewie: aplikacja na glebę pomiędzy rzędami 

Skład obornika czy gnojowicy moze być różny i bardzo zależy od pochodzenia (grupa zwięrząt) i ilości suchej masy, dlatego dla nawozów organicznych zaleca się przeprowadzenie analizy składników!

2. Różnice pomiędzy pofermentem z biogazowni a gnojowicą

Wpływ fermentacji biogazowej na suchą masę (SM):

  • rozkład składników suchej masy w granicach 30-80%
  • poprawiona płynność pofermentu w porównaniu do gnojowicy (poferment jest bardziej płynny, szybciej przenika do gruntu)
  • kwasy organiczne ulegają rozkładowi, co zmniejsza korozyjność i redukuje składniki tworzące przykry zapach
  • podwyższone pH

Wpływ fermentacji na azot:

  • ze względu na wyższe pH azot amonowy przekształca się w amoniak 
    »niebezpieczeństwo strat N przez odparowanie
  • organicznie związany azot przekształca się w azot amonowy
    » zwiększenie dostępności N dla roślin

Wpływ na inne składniki odżywcze:

  • Części fosforu przekształcane są do związków nieorganicznych (podobnie jak w przypadku azotu )
  • Poprawia się dostępność K2O i MgO dla roślin

Ogólne efekty fermentacji:

  • Zmniejszona siła kiełkowania nasion chwastów
  • Fermentacja działa bakteriobójczo
  • Efekt higieniczny – redukcja ilości bakterii 

Wszystkie efekty fermentacji zależą od:

  • Czasu przebywania składników w fermentorze
  • Temperatury w fermentorze
  • Wielkości porcji dodawanych do fermentora
  • Warunków fizycznych i chemicznych

3. Zawartość składników odżywczych w różnych nawozach organicznych

Rodzaj obornikaNawózjednostka
(j)
N
kg/j
NH4-N kg/jP2O5kg/jK2O
kg/j
MgO
kg/j
CaO
kg/j
SM
Zawartość składników pokarmowych w oborniku i pomiocie w kg/dt (po odliczeniu strat składowania)
ObornikObornik od cielątdt0,4
0,30,90,10,020%
ObornikObornik od jałówekdt0,50,31,010,10,020%
ObornikObornik od krówdt0,30,40,90,10,020%
ObornikObornik od konidt0,40,31,10,10,030%
Pomiot kurzyKurczaki, brojlerydt2,32,62,31,311,065%
Pomiot kurzyNawóz od kurczakówdt2,42,13,00,30,050%
Pomiot kurzyNawóz od indykówdt2,22,32,30,30,050%
Pomiot kurzyNawóz od indyków P-zreduk.dt2,11,82,30,50,050%
Suchy pomiotKury nioski - HTKdt2,32,01,50,44,050%
Zawartość składników pokarmowych w gnojowicy w kg/m3 (po odliczeniu strat składowania)
Gnojowica bydlęcaOd cielątm34,32,42,05,10,70,04%
Gnojowica bydlęcaOd jałówekm34,72,61,87,50,30,010%
Gnojowica bydlęcaOd krówm35,22,32,07,70,70,010%
Gnojowica bydlęcaOd opasówm34,82,62,25,41,30,013%
Gnojowica świńskaOd macior (2-fazowa)m34,33,03,02,81,30,05%
Gnojowica świńskaOd prosiakówm34,02,32,53,60,70,04%
Gnojowica świńskaOd tuczników 0 2-fazowam35,63,33,43,91,40,06%
Gnojowica świńskaOd tuczników Tr 2 fazowam37,34,34,25,01,30,07%
Gnojowica świńskaOd tuczników Fl 2 fazowam34,73,32,83,31,20,05%

1. Uprawa gleby - siedlisko

W przypadku uprawy rośliny ciepłolubnej jaką jest kukurydza, szczególnego znaczenia nabierają właściwości cieplno-wodne gleby. Bardzo ważne jest jej szybkie nagrzewanie się wiosną. Wysokie temperatury gleby pozwalają na szybkie kiełkowanie i pełny rozwój roślin na początku wegetacji, co pozwala na podjęcie konkurencji o wodę i składniki pokarmowe z silnie rosnącymi w niskich temperaturach chwastami. Wszystkie te parametry gleby znajdują później odzwierciedlenie w jakości i wysokości plonu.

Zalety i wady różnych rodzajów gleb:

Rodzaj glebyZaletyWady
LekkaSzybko się ogrzewa, łatwa w uprawieNiedobory wody i składników pokarmowych
ŚredniaWysoka zawartość wody, składników pokarmowych i łatwa uprawa-
CiężkaWysoka zawartość wody i składników pokarmowychWolne ogrzewanie się, zaskorupianie, ubicie
TorfowaWysoka zawartość wodyWolne ogrzewanie się, późne przymrozki, niski odczyn pH
Podmokła, ubita-Wolne ogrzewanie się i mineralizacja, zła struktura

Aby przyśpieszyć ogrzewanie się gleby wiosną powinna zostać ona spulchniona powierzchniowo, maksymalnie na głębokość siewu, a podłoże powinno być zagęszczone, aby zapewnić podsiąk kapilarny w strefę ziarna.


Gleba właściwie przygotowana do siewu:

2. Uprawa gleby - orka

Zalety orki:

  • Wprowadzenie resztek roślin do gleby
  • Efekt fitosanitarny
  • Zwalczanie szkodników
  • Przerwanie "zielonego mostu"

Wady orki:

  • Wpływ na skład gleby
  • Ogranicza pożyteczne organizmy  gleby
  • Podwyższone ryzyko erozji
  • Wysokie koszty wykonania

Wymagana temperatury w różnych stadiach wzrostu:

  • Kiełkowanie: temperatura gleby 8-10°C
  • Rozwój siewek: temperatura gleby > 10°C

Skutki niekorzystnych wahań temperatury:

  • Rozwój siewek: kilka dni < 10°C prowadzi do chlorotycznego przebarwienia liści
  • Późne przymrozki: przymrozki poniżej -3°C mogą prowadzić już do zamrożenia roślin
  • Wczesne przymrozki: jesienią poniżej -2°C (kilka godzin), przedwczesne zakończenie wegetacji

3. Nawożenie mineralne

Bezwzględne stosowanie się do utrzymywania właściwego poziomu pH dla danego rodzaju gleby jest niezbędne w uprawie kukurydzy do osiągnięcia wysokiej wydajności i jakości plonów. Wartość pH wskazuje na to, czy mamy do czynienia z glebą kwaśną, obojętną czy zasadową. Należy dążyć do osiągnięcia poniższych wartości pH dla po-szczególnych rodzajów gleby:

Rodzaj glebyWłaściwe pH
Ciężka gleba gliniasta7,0 - 7,5
Gleba gliniasta6,3 - 7,0
Gleba piaszczysto-gliniasta5,3 - 6,1
Lekka gleba piaszczysta5,5 - 6,1
Gleba piaszczysta próchniczna5,3 - 5,8
Gleba próchniczna4,5 - 5,5

Źródło: opracowanie DLG Polska

Pamiętać należy o zasadach stosowania wapna:

  • na gleby ciężkie używamy wapna tlenkowego - zawierają CaO, MgO
  • gleby lekkie i średnie nawozimy wapnem węglanowym (CaCO3, MgCO3) oraz wapnem hydratyzowanym lub tzw. kredami - Ca(OH)2, Mg(OH)2.

4. Pobieranie składników odżywczych

Kukurydza, ze względu na powolny rozwój we wczesnych fazach, pobiera większość składników odżywczych później. W zależności od wysokości plonu, ilości składników mogą być bardzo duże.

Pobranie (kg/ha na każde 10 dt ziarna kukurydzy [86% SM] lub 100 dt świeżej masy całych roślin [28% SM])

Składnik pokarmowyKukurydza kiszonkowa [28% SM]Kukurydza na ziarno [86% SM]
Na każde 100 dt świeżej masyZiarno [10 dt]Słoma [10 dt]
Azot - N30-4012-165-9
Fosfor - P2O515-256-115-7
Potas - K2O35-504-615-25
Magnez - MgO7-132-32-4
Wapń - CaO10-182-35-7
Siarka - S3-5

Źródło: Friichtenicht i wsp., 1993.

Pobranie składników pokarmowych na każdą 1 dt suchej masy na hektar:

  • 1,5 kg azotu
  • 0,5 kg tlenek fosforu (P205)
  • 1,7 kg tlenek potasu (K20)
  • 0,24 kg tlenku magnezu (MgO)
  • 0,15 kg siarki (S)
  • 3-4 g boru (B)
  • 16 g manganu (Mn)
  • 3-4 g cynku (Zn)

Wraz z plonem od 80 do 100 dt ziarna kukurydzy/ha lub odpowiednią ilością kukurydzy na kiszonkę (ok. 150 dt/ha SM) pobierane jest:

  • 180 - 210 kg  N
  • 90 - 110 kg P2O5
  • 200 - 250 kg K2O
  • 40 - 70 kg MgO
  • 20 - 40 kg S
  • 450 g B
  • 2,4 kg Mn
  • 456 g Zn

Dawka [kg/ha]uwagi
Nawożenie azotem140-200Przed siewem, startowe, przed lub po wschodach
Nawożenie fosforowe40-80Startowe rzędowe
Nawożenie potasowe200-250Przed siewem (wiosną lub jesienią)
Nawożenie siarką30-40Przed siewem, startowe, przed lub po wschodach
Nawożenie magnezem40-70Przed siewem, startowe, przed lub po wschodach

W określeniu pobrania składników pokarmowych oraz zapotrzebowania na nie u kukurydzy pomóc mogą nasze kalkulatory:

5. Dynamika pobierania składników pokarmowych

1. Termin siewu

Termin siewu: gleba ciepła, dobrze obsuszona powierzchniowo, uprawiona na głębokość siewu, temperatura gleby 8 - 10°C (w normalnych latach od połowy kwietnia do połowy maja).

Wpływ zbyt wczesnego siewu, zimna pogoda/gleba:

  • powolne kiełkowanie
  • wolny wzrost korzeni i pędu
  • osłabienie kiełków
  • zmniejszenie pobierania składników odżywczych

Wpływ zbyt późnego siewu:

  • na ciepłej glebie: szybkie kiełkowanie i przyspieszenie wczesnego rozwoju
  • efekt długiego dnia: kukurydza reaguje zwiększonym wzrostem liniowym, przez co kolba jest wyżej osadzona, nie zwiększa to jednak plonów suchej masy, ale rośnie ryzyko wylegania
  • brak optymalnego wykorzystania okresu wegetacji
  • ryzyko siewu w przesuszoną glebę - opóźnienie wschodów

 

2. Głębokość siewu

Głębokość siewu powinna być tak dobrana, aby ziarno było umieszczone w wilgotnej warstwie ziemi. Zawsze musi być zapewniony podsiąk wody kapilarnej. Tylko wtedy dochodzi do napęcznienia ziarna niezbędnego do uruchomienia enzymów wewnątrz kiełkującego ziarniaka i osiągnięcia wysokiej siły kiełkowania.

Jako wyjściowe głębokości siewu można przyjąć na glebach średnich i cięższych 3 - 4 cm, a 5 - 6 cm w glebach lżejszych. Zbyt płytki siew stwarza ryzyko przesuszenia kiełkującego ziarna lub może doprowadzić do bardzo opóźnionych wschodów z powodu braku wilgoci. Należy pamiętać także o tym, że niektóre herbicydy mogą wywierać negatywny wpływ na siewki kukurydzy zasianej zbyt płytko. Większa głębokość siewu (7 - 8 cm), zwłaszcza w latach suchych zwiększa szansę na lepszą dostępność wody. Siewy poniżej 8 cm utrudniają wschody z powodu zbytniego wysilenia się rośliny, która korzysta wtedy jeszcze z substancji zgromadzonych w ziarniaku. Ponadto takie osłabione rośliny są bardziej podatne na infekcje grzybowe wywołujące choroby siewek.

W przypadku wcześniejszego terminu siewu należy stosować mniejsze głębokości siewu, gdyż zwykle jest wystarczająca ilość wody w wierzchniej warstwie gleby, a ciepło jest czynnikiem ograniczającym.

W przypadku późnego siewu gleba jest już dobrze ogrzana, ale dostępność wody jest mniejsza, dlatego wtedy powinno się wysiewać kukurydzę głębiej.


3. Nawożenie startowe

Startowe nawożenie rzędowe w czasie siewu umożliwia szybkie udostępnienie składników pokarmowych dla młodych roślin kukurydzy. Zmniejsza to ryzyko niedoboru niektórych trudno pobieranych składników pokarmowych, szczególnie fosforu, którego niedobór jest widoczny w chłodnych warunkach.

Aby korzenie kukurydzy mogły pobrać trójfosforany w temperaturze poniżej 12°C, należy zastosować nawóz fosforanowo-amonowy np. fosforan amonu. Azot amonowy obniża pH w strefie korzeniowej i to poprawia również dostępność fosforu i ważnych mikroelementów.

W obrocie często występują różne gotowe i robione na zamówienie mieszaniny nawozów, jednak należy zawsze, oprócz samego składu procentowego, skontrolować również formę w jakiej występują poszczególne składniki pokarmowe. Rolnicy mają dobre doświadczenia z wykorzystaniem płynnych nawozów N/P. Mają one kilka ważnych zalet:

  • korzyści ekonomiczne - w czasie przechowywania i stosowania
  • dawki N i P można elastycznie dostosowywać w zależności od zasobności gleby
  • składniki nawozu są łatwo dostępne dla roślin
  • wysoce skoncentrowany skład (około 10% wody)
  • można je uzupełnić o mikroelementy

Uwaga: roztwór nawozu ma właściwości żrące - wymaga stosowania odpowiednich materiałów w maszynach do dawkowania.

Ważne punkty przy stosowaniu nawożenia startowego rzędowego:

  • należy stosować właściwą formę nawozu startowego
  • nie zaleca się rzędowego stosowania mocznika nawozowego jako nawozu startowego z powodu wysokiego ryzyka uszkodzenia siewek
  • aby zapewnić dostępność N młodym roślinom kukurydzy, nawozi się w czasie siewu dawką amonowego nawozu azotowego od 15 do 30 kg N/ha; tę dawkę należy uwzględnić w bilansie nawożenia
  • azot musi być w formie amonowej
  • nie używa się startowo nawozów zawierających chlor, ponieważ niesie to niebezpieczeństwo uszkodzenia roślin oraz krótkotrwałą dostępność składników pokarmowych

Pozytywny wpływ rzędowego nawożenia startowego może zostać zaprzepaszczony przez popełniane błędy, z których najpoważniejszy - zbyt bliskie umieszczenie nawozu od ziarna - kończy się często spaleniem ziarniaków i brakiem wschodów. Dlatego ważne jest, aby właściwie ustawić redlice do nasion i nawozu. Nawóz powinien być umieszczony 5 cm obok i 5 cm poniżej ziarna. Umieszczenie nawozu w bezpośrednim pobliżu ziarna zwiększa zasolenie gleby i może ograniczyć pobieranie wody przez rośliny, a w skrajnych przypadkach nawet je popalić.

W obliczeniu potrzebnej ilości nawozu startowego pomoże nasz kalkulator:

4. Rozstawa rzędów

Siew punktowy

Siew punktowy w rozstawie 75 cm jest standardem w Polsce. Zarówno technika siewu punktowego jak i szerokość międzyrzędzi są stale analizowane. Zmniejszenie rozstawy z 75 cm do 45 i 37,5 cm niesie ze sobą zarówno wady i zalety.

Korzyści siewu w węższe międzyrzędzia:

  • szybsze zwarcie rzędów
  • mniejsza erozja gleby
  • mniejsza ewaporacja
  • jednolite pobieranie składników odżywczych
  • niższa zawartość Nmin azotu mineralnego w glebie

Wady siewu w węższe międzyrzędzia:

  • większe zużycie nawozów startowych
  • droższy siewnik
  • konieczność używania bezrzędowych adapterów do zbioru na kiszonkę
  • brak przystawek do zbioru na ziarno

Siew siewnikiem zbożowym

Tradycyjny siewnik zbożowy niej jest w stanie spełnić wymagań stawianych wobec poprawnie wykonanej czynności siewu kukurydzy. Dotyczy to głównie głębokości siewu oraz rozłożenia nasion w rzędach - często dochodzi do wystąpienia miejsc bez obsady roślin oraz miejsc o zbytnim ich zagęszczeniu. Jeśli są Państwo zmuszeni wysiewać kukurydzę siewnikiem zbożowym, radzimy zwiększyć normę wysiewu o 10 - 15%. Przy siewie siewnikiem zbożowym rośliny kukurydzy wykazują różny stopień zaawansowania w rozwoju z powodu nierównomiernych wschodów.

Zawartość i plon suchej masy przy alternatywnych metodach siewu:

5. Gęstość siewu i obsada

Kontrola uzyskania właściwej obsady przy uprawie kukurydzy jest jednym z kluczowych zadań plantatora i powinna być uzależniona od lokalnych warunków glebowo-pogodowych i potencjału odmiany mieszańcowej.

W zależności od rozkładu opadów w ciągu sezonu wegetacyjnego, wczesności i typu odmiany zalecamy obsadę od 6 do 12 roślin/m².

Rozróżnienie kierunków użytkowania (na ziarno lub na kiszonkę) staje się coraz mniej istotne, gdyż aby osiągnięcia wysoką jakość kiszonki z kukurydzy należy zadbać również o wysoki plon ziarna.

Wybór obsady musi być oparty przede wszystkim na wieloletnich obserwacjach warunków siedliskowych i wymaga dużego doświadczenia.

Ogólne zalecenia obsady (roślin/m2):

Grupa wczesnościDostępność wody
[wg FAO]dobraniedostatek
Wczesne (do 220)10-127-9
Średnio wczesne (230-250)9-106-8
Średnio późne (260-290)8-96-7
Późne (powyżej 300)86-7

Pogoda w ciągu sezonu wegetacji ma decydujący wpływ na wysokość plonów. Pod wpływem stresu suszy, ryzyko nieurodzaju na plantacjach zbytnio zagęszczonych jest szczególnie wysokie. Wpływ różnych gęstości na plon odmian w tych samych warunkach ma niewielkie znaczenie. Na suchszych stanowiskach odmiany o krótkiej słomie i zwiększonej tolerancji na suszę mogą być wysiewane w nieznacznie wyższej obsadzie, niż odmiany mniej tolerancyjne.

Informacje o zalecanej gęstości roślin kukurydzy KWS otrzymają Państwo także w każdej chwili od swojego doradcy.

W obliczeniu obsady roślin kukurydzy po wschodach pomoże nasz kalkulator:

6. Kontrola ilości wysiewu i obsady roślin

Ilość wysiewu i obsada roślin mogą zostać sprawdzone poprzez policzenie wysianych nasion lub policzenie wykiełkowanych roślin.

Ilość wysiewu powinna być kontrolowana na bieżąco w trakcie siewu, w celu skorygowania błędów bezpośrednio podczas pracy siewnika. Rzeczywistą obsadę można określić dopiero po pojawieniu się roślin, poprzez liczenie młodych roślin kukurydzy.

Jak skontrolować ilość wysiewu i obsadę roślin?

Należy odkryć 5 m bieżących wysianego rzędu (można również przejechać na brzegu pola siewnikiem około 10 metrów bez zagłębiania redlic) i policzyć wysiane nasiona na kilku 5-cio metrowych odcinkach. Należy brać pod uwagę, że w czasie szybkiej jazdy i po nierównościach, część nasion może spadać z tarczy (w przypadku siewnika podciśnieniowego) lub też, w przypadku drobnego materiału siewnego, do jednego otworu mogą „przyklejać się" po dwa ziarniaki, co zawyża normę wysiewu. W siewnikach nadciśnieniowych problemy sprawia czasem wysiew nasion o bardzo dużej masie tysiąca nasion („grube ziarno").
Ponadto, nie na każdym siewniku - z powodu skokowej regulacji - możemy precyzyjnie ustawić żądaną ilość wysiewu, dlatego należy dążyć do obsady jak najbardziej zbliżonej do zalecanej.

Pomocne w obliczeniu danych do próby kręconej siewnika oraz w obliczaniu rzeczywistej obsady po wschodach mogą być  kalkulatory KWS - znajdą je Państwo także w menu w lewej kolumnie strony.